Anayasa Mahkemesi (AYM), mülkiyet hakkını ve vatandaşların mağduriyetini doğrudan ilgilendiren tarihi bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, kamulaştırma davalarında taşınmazın gerçek değerinin mahkemece kesin olarak tespit edilmeden mülkiyetin doğrudan idareye geçmesini sağlayan yasa maddesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti.
BODRUM 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ BAŞVURDU
Süreç, Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin baktığı bir kamulaştırma bedeli tespiti ve tescil davasında, Kamulaştırma Kanunu'nda yer alan "tescil hükmü kesin olup" ibaresinin iptali için AYM'ye başvurmasıyla başladı. Başvuruda; tescil hükmünün kesin olması sebebiyle taşınmaz tapusunun hızla idareye geçtiği, malikin gerçek bedeli alamadan mülkiyet hakkından yoksun bırakıldığı ve vatandaşın dava açmaya zorlanmasının adalete erişim ilkeleriyle çeliştiği vurgulandı.
İPTAL KARARI 9 AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRECEK
Başvuruyu haklı bularak söz konusu yasal düzenlemeyi iptal eden AYM, yasama organının hukuki bir boşluk oluşmaması adına yeni bir düzenleme yapabilmesi için iptal kararının 9 ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.
GEREKÇEDEN: "GERÇEK BEDEL ÖDENMEDEN MÜLKİYET DEVREDİLEMEZ"
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında, Anayasa'nın 46. maddesine atıfta bulunularak kamulaştırmada taşınmazın gerçek karşılığının ilgililere peşin ve nakden ödenmesi gerektiği hatırlatıldı. Kararda öne çıkan hukuki değerlendirmeler şu şekilde sıralandı:
-
Gerçek Karşılık Güvencesi: Taşınmazın gerçek karşılığı tam olarak ödenmeden ve bu bedel kesinleşmeden yapılan mülkiyet devirleri, Anayasa'nın peşin ödeme güvencesine açıkça aykırıdır.
-
Adil Denge İlkesi: Kamulaştırmada kamu yararı ile malikin bireysel yararı arasında adil bir denge gözetilmelidir. Bu denge ancak taşınmazın gerçek değerinin peşin ödenmesiyle korunabilir.
-
Kanun Yolu Denetimi Eksikliği: İptal edilen madde uyarınca idare adına verilen tescil kararının kesin ve kanun yolu denetimine kapalı olması, mahkeme sürecinde hak aramayı kısıtlamaktadır. Rapor, taşınmaz değerinin kesin tespiti yapılmadan mülkiyetin idareye geçmesini mülkiyet hakkına yönelik Anayasa'nın 13. maddesindeki "sözüne uygunluk" ölçütlerine aykırı bulmuştur.
Anadolu Ajansı
