Türkiye’de erken yaşta sigortalı çalışmaya başlayan milyonlarca vatandaşın gündeminde emeklilik hesabı yer alıyor. Özellikle 18 yaşından önce yapılan sigorta girişlerinin emekliliğe etkisi, ilk işe giriş tarihine göre değişiklik gösteriyor. Sosyal güvenlik sisteminde uygulanan farklı hesaplama yöntemleri nedeniyle aynı yaşta çalışmaya başlayan kişiler farklı şartlarla emekli olabiliyor.
İlk sigorta giriş tarihi, prim günü ve sigortalılık süresi emeklilik hesabında belirleyici olurken, bazı dönemlerde 18 yaş öncesi çalışmalar avantaj sağlıyor, bazı dönemlerde ise başlangıç tarihi açısından herhangi bir hak oluşturmuyor.
1999 ÖNCESİ SİGORTA GİRİŞİNDE FARKLI UYGULAMA
8 Eylül 1999 tarihinden önce ilk kez sigortalı olan kişiler için 18 yaşından önce çalışmaya başlanmış olması emeklilik hesabında avantaj sağlayabiliyor. Bu dönemde çalışanların prim günleri 18 yaşından önce işlemeye başlıyor ve EYT kapsamındaki değerlendirmelerde bu süreler dikkate alınabiliyor.
Kadınlarda 20 yıl, erkeklerde ise 25 yıllık sigortalılık süresi hesabında bazı durumlarda 18 yaş sınırı uygulanmıyor. Özellikle Nisan 1981 tarihinden önce sigortalı olan kişiler açısından sigortalılık süresinin 18 yaşın dolduğu tarihte başlatılması uygulaması geçerli sayılmıyor.
Bu nedenle eski girişli çalışanların daha avantajlı emeklilik şartlarından yararlanabildiği belirtiliyor.
1999 İLE 2008 ARASINDA PRİM AVANTAJI DEVAM EDİYOR
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan vatandaşlar için ise farklı bir sistem uygulanıyor. Bu dönemde 18 yaşından önce çalışmaya başlayanların prim günleri emeklilik hesabına dahil edilirken, sigorta başlangıç tarihi olarak 18 yaşın doldurulduğu tarih esas alınıyor.
Bu uygulamada prim avantajı korunurken, sigortalılık süresi hesabında yaş kriteri öne çıkıyor. Emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 olarak uygulanıyor.
Prim gün şartını tamamlayan vatandaşlar yaş koşulunu bekledikten sonra emekli olabiliyor.
2008 SONRASI SİSTEM TAMAMEN DEĞİŞTİ
30 Nisan 2008 tarihinden sonra çalışmaya başlayanlar açısından ise sistemde farklı kriterler uygulanıyor. Bu tarihten sonra sigorta girişinin kaç yaşında yapıldığının emeklilik üzerinde belirleyici olmadığı belirtiliyor.
Yeni sistemde temel kriter, gerekli prim gününün hangi tarihte tamamlandığı oluyor. SSK’lı çalışanlar için 7200 gün, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki çalışanlar için ise 9000 prim günü şartı uygulanıyor.
Prim gününü tamamlayan vatandaşlar, o tarihte geçerli olan yaş şartına tabi tutuluyor.
EMEKLİLİK YAŞI KADEMELİ OLARAK ARTACAK
Mevcut uygulamaya göre prim gününü 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabilecek.
Ancak prim gününün daha ileri tarihlerde tamamlanması halinde emeklilik yaşı kademeli olarak artacak. 2036 yılından itibaren her yıl için yaş şartına ekleme yapılacağı belirtiliyor.
Sosyal güvenlik uzmanları, özellikle erken yaşta çalışmaya başlayan vatandaşların SGK kayıtlarını detaylı şekilde kontrol etmesi gerektiğini belirtiyor. İlk işe giriş tarihi, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi emeklilik hesabında büyük fark oluşturabiliyor.
Tuğçe Gevşek
