Zincir marketlerde kâğıt fiyat etiketlerinin yerini elektronik raf etiketleri almaya başladı. Merkezi sistemle çalışan dijital etiketlerin, fiyat değişikliklerini saniyeler içinde raflara yansıtabilmesi tüketici açısından yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Türkiye genelindeki zincir marketlerde elektronik raf etiketi uygulaması yaygınlaşmaya başladı. Wi-Fi üzerinden merkezi sisteme bağlı çalışan dijital etiketler, işletmelere operasyonel kolaylık sağlarken, fiyatların anlık olarak değiştirilebilmesi nedeniyle tüketici hakları açısından tartışma yarattı.
ANLIK FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ TARTIŞMASI
Dijital etiket sistemiyle marketlerin raf fiyatlarını merkezden saniyeler içinde güncelleyebileceği belirtiliyor. Bu durum, kâğıt etiket döneminde çalışanlar tarafından tek tek yapılan değişikliklerin yerini merkezi ve hızlı fiyat güncellemelerine bırakması anlamına geliyor.
Sistemin savunulan yönleri arasında kâğıt kullanımının azaltılması, raf ve kasa fiyatı arasındaki farkların önlenmesi ve iş yükünün düşürülmesi yer alıyor. Ancak uzmanlar, aynı sistemin sık ve küçük oranlı fiyat artışlarına da zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor.
YAPAY ZEKÂ İLE DİNAMİK FİYATLANDIRMA
Elektronik raf etiketlerinin yapay zekâ destekli sistemlerle birlikte kullanılması halinde talep, stok durumu, hava koşulları, alışveriş yoğunluğu ve tüketici davranışlarına göre fiyat değişiklikleri yapılabileceği ifade ediliyor.
Bu modelin, uçak bileti ve ulaşım uygulamalarında görülen dinamik fiyatlandırmaya benzer şekilde market raflarına taşınabileceği belirtiliyor. Özellikle temel gıda ürünlerinde gün içinde değişen fiyatların tüketici bütçesini etkileyebileceği değerlendiriliyor.
DENETİM İÇİN “KARAKUTU” ÖNERİSİ
Dijital fiyatlandırma sistemlerinin denetim süreçleri açısından da yeni ihtiyaçlar doğurabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, fiyatların ne zaman ve hangi gerekçeyle değiştirildiğinin geriye dönük olarak kayıt altına alınması gerektiğini vurguluyor.
Bu kapsamda, sistemlerde fiyat değişim geçmişini saklayan ve denetimlerde incelenebilecek bir “karakutu” yapısının zorunlu hale getirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
ABD’DE YASAKLAMA ÇAĞRILARI GÜNDEMDE
Elektronik raf etiketleriyle ilgili tartışmalar yalnızca Türkiye ile sınırlı değil. ABD’de bazı siyasetçiler ve sendikalar, dijital etiketlerin kişiselleştirilmiş veya anlık fiyatlandırma uygulamalarını artırabileceği gerekçesiyle düzenleme çağrısı yapıyor.
Sendika temsilcileri, yapay zekâ, büyük veri ve dijital etiketlerin birlikte kullanılmasının haksız fiyatlandırma riskini artırabileceğini belirtiyor. Bu nedenle uygulamanın tüketici hakları ve piyasa denetimi açısından yasal çerçeveye kavuşturulması gerektiği dile getiriliyor.
Haber Merkezi
