Samsun'un obezite ile zorlu sınavında son durum ne? Obezite tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önemli bir halk sağlığı sorunu. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) obeziteyi küresel bir salgın olarak tanımlıyor. Türkiye, Avrupa’da Dünya Sağlık Örgütü standartlarında obezitede birinci sırada.
SAMSUN TÜRKİYE’NİN EN OBEZ İLLERİ ARASINDA
Türkiye özelinde en yüksek obezite oranı yüzde 37 ile Karadeniz bölgesine ait. Özellikle Doğu Karadeniz 1’inci sırada. Türkiye’nin en obez illeri sıralamasında Samsun, yüzde 24,1 obezite oranı ile Türkiye ortalamasının (%21,7) üzerinde, yerini alıyor.
SAMSUN’DA OBEZİTE ORANI NEDEN YÜKSEK?
Samsun’da obezitenin yaygın olmasında, kültürel mirasımız olan beslenme alışkanlıklarımız, ekmek tüketiminde aşırıya kaçmamız, misafirperverliğimiz, yıl 2025 olsa da ‘şişman sağlıklıdır’ algımız, ofis çalışanlarının sayısının giderek artması ve büyükşehir hayatının getirdiği zaman kısıtlılığı ve beraberinde fast-food tarzı beslenme geliyor.
Peki çözüm, ne? Birbirinden lezzetli geleneksel tatlardan vazgeçmek mi? Yoksa, obeziteden kurtulmak için farklı yollar var mı? Uzman Diyetisyen Davut Şen ve Uzman Diyetisyen Zeliha Avağ Yeşilmen, obezitenin Karadeniz genelindeki artışı ve nasıl önleneceğine dair bilgileri Hedef Halk Gazetesi okurlarıyla paylaştı.
SAMSUNLU BALIK TÜKETİYOR AMA BOL EKMEKLE
Türkiye’de obezitenin sebeplerinin çok boyutlu olduğunu belirten Uzman Diyetisyen Davut Şen “ Karadeniz mutfağı karbonhidrat ve yağ bakımından zengin yemekleriyle bilinir. Mısır ekmeği, pide, hamur işleri ve özellikle kızartmalar günlük öğünlerde sıkça yer bulur. Sağlıklı olan balık tüketimi bölge için yaygın olsa da aynı zamanda balığın yanında bolca tüketilen ekmek, hamur işi ve kızartmalar, enerji fazlalığına haliyle fazla kilolara yol açıyor”dedi.
HIZLI KENTLEŞMENİN OBEZİTE ÜZERİNDEKİ ROLÜ
Özellikle şehir merkezlerinde hareketsiz yaşam tarzının hakim olduğuna dikkat çeken Diyetisyen Davut Şen, “Tarım ve hayvancılıkla uğraşan nüfus azalırken, masa başı işlerde çalışanların oranı giderek arttı. Hızlı kentleşme ile birlikte güvenli yürüyüş ve spor alanlarının kısıtlı oluşu fiziksel aktiviteyi azalttı. Bu durum, günlük enerji harcamasını düşürürken obeziteye zemin hazırladı” diye konuştu.
OBEZİTENİN EN ÖNEMLİ NEDENLERİNDEN BİRİ EKONOMİ
Obezitenin ekonomik sorunlarla ilişkili olduğunu vurgulayan Uzman Diyetisyen Şen,”Sağlıklı gıdaya erişim maliyetinin artması, halkın daha ucuz ama sağlıksız besinlere yönelmesine neden oldu. Özellikle yaşanan ekonomik sorunlar nedeniyle halk uygun fiyatlı, kalorisi yüksek ama besin değeri düşük yiyeceklere yönelim gösterdi. Bu tarz besin tercihleri de obeziteyi tırmandırdı” dedi.
SAMSUN’DAKİ OBEZİTE BÖLGENİN KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİNİ TAŞIYOR
Karadeniz bölgesinde tiroit hastalıklarının daha yaygın olduğunu bunun da kilo alımı üzerinde ciddi rol oynadığını vurgulayan Uzman Diyetisyen Davut Şen, “Karadeniz bölgesinde yüksek dağlık bölgelerde yaşayan insan sayısı oldukça fazla. Yüksek dağlık bölgelerde toprak ve sudaki iyot miktarı azdır. Dolasısıyla bu insanlar doğal yollarla yeterli iyot alamaz. Diğer neden ise Karadeniz’de kara lahananın bolca üretilmesi ve sevilmesidir. Kara lahana iyot seven bir bitkidir ve gıdalarla vücuda girdiğinde vücuttaki tüm iyodu toplar. Metabolizma ciddi aksaklıklara uğrar. Kilo alımı fazlalaşır. Maalesef kadınlar bu konuda daha dezavantajlı diyebiliriz" açıklamasında bulundu.
OBEZİTE ‘ÇOK YEME’ SORUNU DİYE AÇIKLANAMAZ!
Obezitenin, basitçe "çok yeme" sorunu olmadığını, yanlış beslenme, düşük hareketlilik, sosyo-kültürel alışkanlıklar ve psikolojik etkenlerin birleşimi olarak ortaya çıktığını söyleyen Diyetisyen Yeşilmen, “Devletin tüm kurumları seferber edilip topyekün bir bilgilendirme, bilinçlendirme faaliyeti başlatılmadığı müddetçe bu salgın giderek artacaktır” uyarısında bulundu.
SAMSUN’DA OBEZİTE VE FAZLA KİLOLUK ORANLARINDA ARTIŞ
Samsun’da obezite ve fazla kiloluluk oranlarında artış gözlendiğini belirten Diyetisyen Yeşilmen, “Bu durum, ilin hem geleneksel Karadeniz mutfağının yüksek kalorili yapısından hem de modern kent yaşamının getirdiği hareketsizlik ve düzensiz beslenme alışkanlıklarından kaynaklanmaktadır. İki faktörün bir araya gelmesi, obezite riskini artırıyor” dedi.
OBEZ BİREYLERE ÜCRETSİZ BESLENME DANIŞMANLIĞI VERİLMELİ
Obeziteye karşı çok küçük yaşlardan itibaren kurumsal düzeyde eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılması gerektiğini bildiren Uzman Diyetisyen Zeliha Avağ Yeşilmen, “Toplumda obezite hakkında farkındalık kampanyaları oluşturulmalı. Belediyelere bağlı ücretsiz veya düşük maliyetli spor merkezleri yaygınlaştırılmalı. Obez bireylere ücretsiz beslenme danışmanlığı verilmeli. Ulusal obezite araştırmaları ile bölgesel obezite risk haritaları güncellenmeli. Obezite oranlarının yıllık takibi ve raporlanması yapılmalı. Ancak bu çalışmalarda hızla artış gösteren obezite sorununa dur denilebilir” diye konuştu.
KAYNAK: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)- Türkiye Çalışma Grubu- Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA)
Haber Merkezi
