ABD ile İran arasında küresel piyasalarda büyük yankı uyandıran ve çatışma sürecini sonlandırmayı amaçlayan tarihi mutabakat metninin perde arkasına dair çok çarpıcı iddialar ortaya çıktı. İki ülke arasında varılan anlaşmada, küresel petrol taşımacılığının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın yönetimi ve denizcilik hizmetlerine ilişkin radikal düzenlemelerin yer aldığı öne sürüldü. İddialara göre, ticari gemilere tanınacak ücretsiz geçiş süresi 60 günle sınırlandırılırken, bu sürenin ardından boğazdan geçişlerde ücretlendirme yapılmasının önü açılacak ve ABD bu ilkeyi resmen kabul etmiş olacak.
Fars Haber Ajansı'na konuşan ve ismi açıklanmayan üst düzey bir kaynak, iki ülke arasında yürütülen diplomatik müzakere sürecine ve mutabakat metninin detaylarına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Söz konusu kaynağın ifadelerine göre, müzakerelerin son aşamasına gelindiğinde mutabakat metninde stratejik öneme sahip bazı kritik değişiklikler yapıldı. Yapılan bu son düzenlemelerle birlikte, Hürmüz Boğazı üzerindeki İran ve Umman egemenliğinin uluslararası hukuk çerçevesinde açık, kesin ve net bir şekilde ifade edildiği ileri sürüldü.
ABD İRAN'IN ÜCRET TAHSİL ETME HAKKINI KABUL ETTİ
Siyaset ve ekonomi kulislerini hareketlendiren yeni metinde, Hürmüz Boğazı'ndaki denizcilik hizmetlerinin gelecekteki yönetim şeklinin ve kurallarının doğrudan İran ile Umman tarafından belirleneceğine dair ifadelerin yer aldığı iddia edildi. Anlaşma metninde "denizcilik hizmetleri" ifadesinin yasal bir terim olarak açıkça kullanılmasının, ABD tarafından İran'ın boğazdan geçen gemilerden ücret tahsil etme hakkının resmen tanınması ve kabul edilmesi anlamına geldiği yorumunda bulunuldu.
TİCARİ GEMİLERE 60 GÜNLÜK MUAFİYET SINIRI
Söz konusu mali ve idari düzenlemeyi içeren ifadenin metnin başka bir bölümünde de aynen tekrarlandığı savunuldu. Bu doğrultuda İran'ın, boğazı kullanan ticari gemilerin ücretsiz geçişini yalnızca 60 gün boyunca kabul edeceği belirtildi. Bu kapsamda ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda ücretlendirme ilkesine yeşil ışık yaktığı, İran'a ise küresel ticaretin aksamaması adına köprü görevi görecek 60 günlük bir muafiyet süresi tanıdığı ifade edildi.
GEÇİŞ GELİRLERİ EKONOMİK KALKINMADA KULLANILACAK
Müzakere sürecine yakın kaynağın aktardığı son bilgilere göre İran, Hürmüz Boğazı'nda sağlayacağı güvenlik, denizcilik, çevre koruma kontrolü ve deniz sigortası hizmetleri sunarak boğazdan geçen uluslararası ticari gemilerden çok ciddi bir oranda gelir elde etmeyi hedefliyor. Tahran yönetiminin, stratejik boğaz üzerinden sağlanacak bu yeni ve düzenli nakit akışını, ülkenin yaptırımlar sonrası stratejik öncelik kazanan ekonomik kalkınma ve altyapı projelerinde doğrudan kullanmayı planladığı da gelen iddialar arasında yer alıyor.
Anadolu Ajansı
