İklim değişikliğine bağlı artan sıcaklıklar, uzayan yaz mevsimi ve değişen yağış rejimleri, böcek popülasyonlarını da doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle sivrisinek ve kene gibi türlerin doğada daha erken ortaya çıktıklarını ve yıllık nesil sayılarının arttığını belirterek, oluşabilecek halk sağlığı olumsuzluklarına karşı daha dikkatli olunması gerektiği uyarısında bulundu. İnsanlarla temas eden ve hastalık taşıma riski bulunan bu canlıların yayılım alanları genişlerken, vektör kaynaklı hastalıklar ve alerjik vakalarda ciddi artış riskleri kapıya dayandı.
"KARADENİZ'DE SİVRİSİNEKLER BİR AY ERKEN ORTAYA ÇIKTI"
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Entomoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İzzet Akça, küresel ortalama sıcaklıktaki artıştan en fazla etkilenen grupların başında böceklerin geldiğini anlattı. Böceklerin yaşam döngülerinin sıcaklığa doğrudan bağlı olduğunu, kışların ılık geçmesiyle doğal popülasyon kayıplarının azaldığını belirten Akça, Karadeniz Bölgesi'ndeki değişimi şu sözlerle aktardı:
"Adana gibi sıcak bölgelerde sivrisinekler, yılda 10'dan fazla nesil verebilirken Karadeniz gibi daha serin bölgelerde bu sayı 2-4 arasında kalabiliyor. İklim değişikliğiyle hem ortaya çıkış zamanı yaklaşık bir ay öne çekiliyor hem de yıllık nesil sayısı artıyor."
YÜKSEK SICAKLIK KENELERİN YUMURTA SAYISINI ARTIRIYOR
Özellikle Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) vakalarının yoğun görüldüğü Sivas, Çorum, Amasya ve Samsun çevresinde riskin daha da tırmandığına işaret eden Prof. Dr. İzzet Akça, normalde haziran ayında gündeme gelen vakaların artık nisan ayından itibaren kliniklere başvurmaya başladığını belirtti. Akça, kenelerin uygun koşullarda 500 ile 5 bin arasında yumurta bırakabildiğini hatırlatarak, sıcaklıkların yükselmesiyle bazı bölgelerde iki nesil veren türlerin 5-6 nesle kadar ulaşabildiğini dile getirdi.
Sivrisineklerle mücadelede en etkili yöntemin larva dönemi belediye çalışmaları olduğunu vurgulayan Akça, bireysel olarak da evlerde açık su birikintisi bırakılmaması, park ve bahçelerde çimlerin 1 santimden kısa tutulması gerektiğinin altını çizdi.
TÜRKİYE'DE YENİ RİSK ALANLARI OLUŞABİLİR
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Müzeyyen Mamal Torun da iklim kaymalarının enfeksiyon risk haritasını değiştirdiğini söyledi. Akdeniz iklimine ait çam kese böceğinin artık kuzeye ve yüksek rakımlara ilerlediğini, bu türün yakıcı tüylerinin insanlarda nefes darlığı ve astım ataklarına neden olduğunu belirten Torun, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bilimsel öngörüler, Türkiye'nin özellikle Karadeniz, Marmara ve Akdeniz kuşağında sivrisinek ve kene kaynaklı hastalıklar açısından Avrupa'nın önemli geçiş bölgelerinden biri haline gelebileceğini gösteriyor."
Torun, son yıllarda özellikle Marmara ve Karadeniz bölgelerinde yerleşmeye başlayan ve "Asya kaplan sivrisineği" olarak bilinen Aedes albopictus türünün dang ateşi ve chikungunya gibi hastalıkların bulaşma riskini artırabileceğini, bunun yanı sıra Batı Nil Ateşi, Lyme ve leishmaniasis (şark çıbanı) vakalarının da yeni coğrafi bölgelere taşınma potansiyelinin yüksek olduğunu ifade etti.
Anadolu Ajansı
