TBMM Adalet Komisyonu bünyesinde kabul edilerek yasalaşma sürecinde önemli bir aşamayı geride bırakan, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi için gözler Meclis Genel Kurulu'na çevrildi. Vatandaşların ve hukuk dünyasının yakından takip ettiği kanun teklifinin, 29 Haziran Pazartesi günü TBMM Genel Kurulu gündemine gelmesi bekleniyor. Henüz Meclis Genel Kurulu'ndan geçerek yasalaşmayan ancak komisyonda şekillenen pakette, adli ve idari yargı süreçlerinden icra iflas hukukuna, noterlik işlemlerinden ceza indirimi düzenlemelerine kadar çok sayıda köklü değişiklik yer alıyor.
"IBAN MAĞDURLARI" İÇİN CEZA İNDİRİMİ VE ETKİN PİŞMANLIK DÜZENLEMESİ
Komisyonda AK Parti ve MHP'nin ortak önergesiyle metne eklenen yeni madde, kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak adlandırılan ve haksız menfaat sağlamak amacıyla banka hesap bilgilerini, kredi kartlarını veya kripto varlık cüzdan bilgilerini başkalarına kullandıran kişileri doğrudan ilgilendiriyor. Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenleyen 158. maddesine eklenecek fıkra uyarınca; dolandırıcılık suçlarına iştiraki sadece bu hesap bilgilerini veya ödeme araçlarını başkasına vermekle sınırlı kalan sanıkların cezalarında yarı oranında indirime gidilecek.
Geçiş hükümlerine göre, davası infaz aşamasında olan ve daha önce etkin pişmanlıktan yararlanmamış hükümlüler, mahkemece yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde mağdurun uğradığı zararı tamamen giderirse, TCK'nin 168. maddesi kapsamında ceza indiriminden faydalanabilecek. Dosyası kanun yolu incelemesinde olan sanıklar için ise bozma kararı verilerek dosyaları ilk derece mahkemelerine iade edilecek.
İCRALIK TAŞINMAZLARDA MİRASÇILARA ÖNCELİK HAKKI VE ELEKTRONİK SATIŞ
Teklifle İcra ve İflas Kanunu ile Türk Medeni Kanunu'nda da önemli dönüşümler gerçekleştiriliyor. Miras yoluyla edinilen ve üçüncü şahısların mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazların ortaklığının giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında satış kararı verilmesi halinde, yapılacak açık artırmanın birincisi sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu özel usul bir defaya mahsus uygulanacak ve bu durumlarda elektronik satış portalındaki ilk teklif muhammen bedelin yüzde 100'ü üzerinden açılacak. İkinci artırmada ise oran yüzde 50 olacak.
Ayrıca idari kurumlar aleyhine verilen vekalet ücreti, yargılama gideri veya para miktarı içeren mahkeme ilamları için doğrudan icra takibi yapılamayacak; alacaklının idareye yazılı banka hesap numarası ile başvurması ve 1 aylık ödeme süresinin dolması beklenecek. Vesayet altındaki kişilerin taşınır ve taşınmaz mallarının satışı da artık UYAP entegreli elektronik satış portalı üzerinden açık artırmayla yürütülecek.
HUKUK MAHKEMELERİNDE BELİRSİZ ALACAK DAVASI KALDIRILIYOR
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) yapılacak değişiklikle, yargı sisteminde uzun süredir tartışma konusu olan "Belirsiz alacak davası" müessesesi tamamen yürürlükten kaldırılıyor. Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği kısmi dava durumlarında, talep edilen miktar tahkikatın sona ermesine kadar, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın bir defaya mahsus artırılabilecek. Zaman aşımı ise artırılan kısım yönünden de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak. Yargılamaların hızlandırılması amacıyla duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak; bilirkişi incelemesi gibi zorunlu hallerde ise hakim gerekçesini kararda belirtecek.
İDARİ YARGIDA TEK HAKİMLE GÖRÜLECEK DAVALARIN SINIRI GENİŞLİYOR
İdari yargılama sistemindeki iş yükünü azaltmak amacıyla idare ve vergi mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların parasal sınırı yükseltiliyor. Düzenleyici işlemler hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemler ile tam yargı davaları, öğrencilerin uzaklaştırma ve ilişik kesme dışındaki disiplin ve burs davaları, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, lojman ve yolluk gibi özlük işleri idare mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanacak. Vergi mahkemelerinde de 486 bin lirayı aşmayan davalar tek hakimle yürütülecek. Bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesinde vereceği bazı kaldırma ve yeniden karara bağlama hükümlerine karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açılırken, tek hakimle görülen davalar da dahil olmak üzere belirli kategoriler temyiz kapsamı dışında bırakılacak.
BİLGİSAYARLARDA ARAMA VE HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda şekillendirilen Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) maddelerinde ise şu düzenlemeler öne çıkıyor:
-
Bilgisayarlarda Arama ve El Koyma: Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe durumunda cumhuriyet savcısı tarafından verilen bilgisayar araması ve kopyalama kararları 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Hakimin onaylamaması durumunda veriler derhal imha edilecek. Elde edilen yedeklerin bir kopyası şüpheli veya müdafiine teslim edilecek, adli emanetteki veriler ise 15 yılın sonunda savcı huzurunda yok edilecek.
-
HAGB Koşulları: İki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında uygulanabilen Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararlarına karşı istinaf ve temyiz kanun yolu usul ve esas yönünden incelenmek üzere açık hale getirilecek. Denetim süresi 5 yıl olarak korunurken, işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB hükümleri kesinlikle uygulanmayacak.
-
Genetik İncelemeler: Kimlik bilgilerinden arındırılarak sisteme kaydedilen genetik inceleme sonuçları, beraat veya kesinleşen kararların ardından derhal, diğer hallerde ise 20 yıl sonra savcı huzurunda imha edilecek.
-
Bilirkişi Cezası: Hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası verilecek.
Tuğçe Gevşek
