TÜİK'in 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarına göre, vatandaşların bütçesinde en büyük payı konut ve kira giderleri aldı. Gelir gruplarına göre harcama payları ve gıda israfı verileri netleşti.
Toplumun farklı sosyo-ekonomik tabakalarının yaşam standartlarını, tüketim kalıplarını ve kaynak tahsis önceliklerini ortaya koyan istatistiki göstergeler, makroekonomik politikaların şekillendirilmesinde temel bir referans kaynağı olmaya devam ediyor. Hanehalklarının bütçelerinden mal ve hizmet gruplarına ayırdıkları paylar, dönemsel fiyat hareketlerinin hane ekonomileri üzerindeki doğrudan yansımalarını yansıtırken, harcama grupları arasındaki yapısal değişimler de tüketici davranışlarındaki dönüşümü gözler önüne seriyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını açıkladı. Verilere göre, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı harcamalarında en yüksek pay yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamalarına ayrıldı. Konut ve kirayı yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları takip ederken, gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarının payı yüzde 17,3 olarak kaydedildi. Toplam tüketim harcamalarında en düşük paya sahip kalemler ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim hizmetleri ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları oldu.
Araştırmaya göre gelir düzeyi yükseldikçe ulaştırma harcamalarının bütçedeki payı da arttı. En yüksek gelir grubundaki haneler bütçelerinin yüzde 25'ini ulaştırmaya, yüzde 25,7'sini konut ve kiraya, yüzde 12,4'ünü ise gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarına ayırdı. En düşük gelir grubunda yer alan hanelerde ise konut ve kira harcamalarının payı yüzde 38,7'ye ulaştı. Aynı grupta gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 29,2 olurken, ulaştırma harcamalarının payı yüzde 8,6'da kaldı.
Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan haneler bütçelerinin yüzde 26,4'ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9'unu ulaştırmaya ve yüzde 16'sını gıda harcamalarına ayırdı. Müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25,9 ile ilk sıralarda yer aldı. Bu grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5, gıda harcamalarının payı ise yüzde 17 oldu.
TEK KİŞİLİK HANELERDE KİRA YÜKÜ DAHA YÜKSEK
Hane büyüklüğüne göre yapılan değerlendirmede, tek kişilik hanelerin bütçelerinin yüzde 41'ini konut ve kira harcamalarına ayırdığı görüldü. Aynı grupta gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 14,3, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 14,4 olarak hesaplandı. Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı hanelerde ise gıda harcamalarının payı yüzde 23,7'ye yükselirken, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 24,4, ulaştırma harcamalarının payı yüzde 18,1 oldu.
EN FAZLA İSRAF EDİLEN ÜRÜNLER MEYVE VE SEBZELER
Araştırma, hanelerde en fazla israf edilen gıda ürünlerini de gösterdi. Buna göre en çok israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler oldu. Taze meyve ve sebzeleri yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri takip etti.
